قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي

128

درة التاج ( فارسى )

وجه جهارم - ادراك قوّت عقلىّ دائم‌تر است از ادراك قوى حسّىّ ، جه قوّت عقلىّ فاسد نمىشود بفساد بدن ، - و قوّت حسّىّ « 1 » فاسد مىشوذ بفساد بدن ، و شكّ نيست كى ادراك دايم كاملتر باشذ از ادراك غير « ( دايم ) » كامل « 2 » . وجه بنجم - مدرك قوّت عاقله بيشتر از مدرك قوّت حاسّه است . - جه مدرك عقل شايذ كى نامتناهى باشد ، و مدرك حسّ « 3 » جز متناهى نباشذ . - « ( و مدرك نامتناهى كاملتر از مدرك متناهى باشذ ) » . وجه ششم - ادراك عقلىّ تجريد جيزها كند - از زوايد ، و آن را مجرّد در يابذ - بخلاف ادراك حسّىّ كى با زوائد باشذ - جنانك ادراك لون نتواند كرد ، الّا با : طول - و عرض - و بعد - و قرب ، و ظاهرست « 4 » كى مدرك - بىغواشى غريب كاملتر باشد از مدرك به غواشى غريب ، بس قوّت عاقله كاملتر باشد از قوّت حاسّه . دليل جهارم - اوّل بدان - كى فضيلت از فضل گرفته‌اند ، و فضل زيادتى باشذ - تا اگر دو جيز در امرى مشترك باشند - و يكى مختصّ باشذ بمزيدى - يقال : فضّله و له الفضل در آنج زيادت است ، جنانك گويند الفرس افضل من الحمار ، - جه مشارك اوست در بار كشيدن ، و زايدست برو بقوّت كرّ - و فرّ ، و شدّت عدو ، و حسن صورت - و لطف شمايل ، و جون اين معلوم شذ بوشيده نماند - كى علم فضيلت است - اگر با باضافت با حيوانات گيرى - بل كى شدّت عدو فضيلت است در فرس ، امّا فضيلت نيست على الإطلاق « ( و علم فضيلت است در ذات خوذ ) » « و » « ( على الاطلاق ) » من غير اضافه ، جه او شريفترين صفتى است از صفات حقّ تعالى و ازينست كى تمامت عقلا اتّفاق كرده‌اند بر آنك اين صفت

--> ( 1 ) - حس - م . ( 2 ) - كذا و ظاهرا « كامل » زائد است . ( 3 ) - حسى - ه . ( 4 ) - و شك نيست - م .